Selçuklular tarihe yön veren ve Türkiye sınırları içerisine almış toplamda dört milyon metrekarelik bir alana hüküm sürmüş, büyük Türk devletlerinden biridir. Üzücü diyor ki bu kadar geniş bir coğrafyada egemenlik kurmuş, günümüzdeki birçok devletin kültürel, siyasal ve sosyal hayatına yön vermiş. Hint yarımadasından Anadolu’nun batı uçlarına kadar uzanan Selçuklu Devleti ve bu devletinin uzantısı olan Selçuklu Devleti'ni anlatan bir müze daha bulunmamaktaydı.
Osmanlı döneminde kısmen onarılmış olmasına rağmen harap halindeyken 1960 itibaren başlayan kapsamlı restorasyon çalışmaları yapılmıştır. 1980’ler den itibaren Erciyes Üniversitesi tarafından Tıp Daire Müzesi olarak kullanılmıştır. 2012 yılında çifte medresenin kullanımının devredilmesiyle Anadolu Selçuklu Devleti Müzesi'nin kurulma çalışmaları başlamıştır. Erciyes Koleji ailesi olarak bizler tarihimizi, kültürel mirasımızı bugünleri anlatmak ve yarına ulaştırmak için Anadolu Selçuklu Devleti Müzesi'ni projemize dahil ettik.
Çifte Menderes olarak da tanınan Gevher Nesibe Darüşşifası ve Gıyasiye Medresesi Selçuklu hükümdarlarından II. Kılıçaslan’ın kızı Gevher Nesibe Sultan'ın vasiyeti üzerine kardeşi I. Gıyaseddin Keyhüsrev tarafından 1205, 1206 yıllarında yaptırılmıştır.
Sade mimarisiyle dikkat çeken külliye, Anadolu Mimarlık Tarihi'nin günümüzde kalan en önemli yapılarındandır. Anadolu’nun ve Dünya’nın ilk tıp fakültesi olarak tarihi kayıtlarda yerini alır. Selçuklu medeniyetiyle ilgili uygarlıkları ön plana çıkaran müze diğer kısımlarıyla ise şifahiye özelliğini ön plana taşımaktadır. Selçuklu uygarlığıyla ilgili olan kısımda Selçuklu kenti, mimarisi, bilimi, sanatı, dilsizi gibi unsurlar ile Anadolu'da Selçuklular, Kayseri'de Selçuklular gibi kısımlar yer almaktadır.
Medrese ve şifahane, dikdörtgen şeklinde yan yana iki ayrı bina olarak düzenlenmiştir. Batı'daki bina bir şifahane, doğudaki Tıp Medresesi'dir. Medrese 4 heyvan yani bir tarafı dışarıya açık olan oda ve 11 odadan, şifahane, 4 heyvan ve 20 odadan yani akıl hastanesi bölümü ise 18 odadan oluşur.
Medrese olarak kullanılan bu bölümde eyvanlar, dinlenme yerleri, derslikler ve poliklinik amacıyla kullanılmıştır. Okulda verilen tıp eğitimi ise usta çırak usulü, teorik ve uygulamalı olarak verilirdi
Bimarhane ve şifahaneyle ilgili bölümlerdeyse hastalıklar, tedavi yöntemleri ve aletleri, ecza, su ve sağlık, müzik ile tedavi, renk ile tedavi gibi kısımlar bulunmaktadır.
Çin tabaklar, çini panolar, amiletler, hayvan şeklinde kulplar, kilitler, kemer tokaları, bilezikler, kulp kapları, testler, minber parçaları ve korkuluklar, minare parçası, mezar taşları, kandiller, ağırlık ölçüleri gibi tarihi eserler sergilenmektedir.
Selçuk Uygarlığı Müzesi'nde 34 adet sergi odası, 12 adet hizmet odası, 12 adet teknik oda bulunmaktadır. Selçuklu uygarlığımızın envanterine kayıtlı toplamda 589 adet eser ve 76 adet sikke bulunmaktadır. Türkiye'nin her yerinden eser ve sikke alımına devam etmektedir. Müzede toplamda 901 adet eser bulunmaktadır. Türkiye'nin ilk Selçuklu Müzesi olarak faaliyet gösteren bu müze kültür yolunda başlangıç noktasında bulmaktadır.
Bu bölümde Büyük Selçuklu ve Anadolu Selçuklu Devleti hakkında büyük ekranlarda haritalar yardımıyla nerede ve ne zaman kuruldukları, soyu ağaçları, önemli olayları etkileşimli bir şekilde açıklanmaktadır.
Bu bölümde sikkeler, zahtirler yani okçu yüzükleri ve kemer tokaları sergilenmektedir. Sikkeler ve eserler için gerekli bilgiler ekranlarda yer almakta. Sikkeler ve eserleri büyüterek onları daha yakından inceleme fırsatta bulunabilmektedir. Duvardaki yıldız panelli hükümdar alametlerin taht, hutbe, saray hakkında bilgi verilmektedir. Ayrıca Büyük Selçuklu hükümdarı Melikşah’ı tahtında gösteren dev boyutlu bir portre de bulunmaktadır.
Bu bölümde ticaretle alakalı Selçuk Dönemi, ağırlıklar, tartılar, sikkeler ve kandiller sergilenmekte Selçuklu yapılarından Kayseri Kalesi, Sultanhanı Kervansarayı, Hunat Hatun Hanımı gibi yapılar hakkında bilgi vermekte ve maketleri sergilenmektedir.
Bu bölümde Kayseri merkez baz alınarak Kayseri 4 büyük bölüme ayrılmıştır. Her bölümde Kayseri'deki Selçuklu eserleri, cami, kilise, şifahane, külliyeler, kümbetler vb. sensörler yardımıyla bilgileri ve yüksek çözünürlükteki fotoğrafları büyük ekranlara yansıtılmaktadır. Arka taraftaki perdelerde ise matrakçı Nasuh tarafından yapılmış olan 16. yüzyıl eski Kayseri betimlenmiştir.
Bu alanda çocuklarımız eğlenirken öğrenmekte, öğrenirken eğlenmektedir. Müzeye gelen çocuklar Selçuklu yıldız kalıplara, organik hamurlardan yıldız yaparak istedikleri renge boyamaktadırlar. 10 dakikalık çizgi animasyon sayesinde medrese ve şifahane hakkında bilgi sahibi olabilmektedirler. Selçuklu Çini yapbozlarını birleştirerek eğlenceli vakit geçirirler. Ayrıca ufak bir bilgi testiyle Selçuklu Dönemi eserleri hakkında kendilerini sınayabilmektedirler.
Selçuklu Uygarlar Müzesi, Türkiye Görme Engelliler için oluşturulmuş en kapsamlı müze, görme engellilerimiz için ulaşması zor Selçuklu eserlerinin birebir örneklerini yaptırıp onların bir anlamda dokunarak görmeleri sağlandı. Görme engelli tarih severler müzeyi kendi başlarına hiçbir yardım almadan gezebilmektedirler. Ayrıca Kayseri'de ilk defa bir müzede müze mağazası Selçuklu Uygarlığı Müzesi ile faaliyete geçmiştir.
Erciyes Koleji Sosyal Bilgiler Zümresi
Not: Kuşaklar Buluşması Projesi Erciyes Kolejine özgün bir çalışma olarak ortaokul sosyal bilgiler zümresi ve öğrencileri tarafından 2016 yılından itibaren gerçekleşmektedir. Bu projenin videolu anlatımını öğrencilerimizin yorumuyla izlemek için tıklayabilirsiniz.